Հայկական «կապույտ-սպիտակ» -ը ՝ ներշնչված չինական արվեստից
Լոնդոնի Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարան պահվում է վաղ տասնյոթերորդ դարով թվագրվող կապույտ-սպիտակխեցեղենի մի եզակի նմուշ, որը համարվում է Իրանում՝ Նոր Ջուղայում, բնակվող հայ համայնքի պատվիրածապրանքների մի փոքր խմբի մաս: Ստեղծված լինելով մոտավորապես 1700 թ. ՝ այն ազդված է չինական «Աստեր»դեկորատիվ մոտիվից, իսկ կենտրոնական հատվածը ներառում է հայերեն արձանագրություն` հայ վաճառական«Նազարեթ»-ի անվան՝ «ՆԶԹ» հապավմամբ: Մեզ հայտնի են մի շարք խեցեղեն նմուշներ, որոնք կրում են «Նազարեթ» անվան հետ առնչվող արձանագրություն:Դրանք վերագրվում են «Խավաջե Նազարին» (մահ. 1636 թ. [Քուրդյան]), որը Նոր Ջուղայի հայ համայնքիղեկավարներից էր կամ վերջիններիս ժառանգը: Այս ափսեն իր գունային համակարգով, զարդանախշերով ու դրանցդասավորվածությամբ հիմնված է չինական նախատիպի վրա, որոնք իրենց հերթին
Հայաստանում հայտնաբերված չինական Մին գավաթը
Այս բրոնզե գավաթը հայտնաբերվել է ՀՀ Գյումրի քաղաքի մոտակայքում՝ մի ֆերմերի կողմից: Այն ստեղծվել էՉինաստանի Մին դինաստիայի (1368-1644թթ.) Սյուենդը կայսեր օրոք (մ.թ. 1399-1435, թագավորել է 1425-1435թթ.): Չինարեն «年 製 宣德 大 明» (փինյին «Nián zhì Xuāndé dàmíng») արձանագրությունը փաստում է ՝«Պատրաստված է Մեծն Մին Սյուենդըի օրոք»: Այս գտածոն վառ ապացույցն է հայ-չինական սոցիալ-մշակութայինկապերի, որոնք զարգացել են Մետաքսի ճանապարհի առևտրական ցանցի միջոցով: Լուսանկարը ՝ Ռուբեն Գինի
Հայ` գինու վաճառականի կերպարի չինական ընկալումը
1944 թ.-ին Նյու Յորքի դիլեր Մաթիաս Կոմորը (1909-1984) Բոստոնի Գեղարվեստի թանգարանին 850ԱՄՆ դոլարով վաճառեց Թան դինաստիայի օրոք ստեղծված (8-րդ դար) փոքր չափերի մի արձանիկ(ընդհանուր ՝ 33,5 x 16,3 x 16,3 սմ), որը թանգարանի առցանց հավաքածուում նկարագրված է որպես«արևմտաասիական տիպի տղամարդ (հավանաբար հայ` գինու վաճառական), որը հովազի մորթիով պատվածգինու տիկ է պահել ձեռքին»: Այս մորուքավոր, մեծ աչքերով, արծվաքթով տղամարդու կերպարըջնարակապատ եռագույն կավի տեխնիկայով է ստեղծվել: 8 -րդ դարում Եվրասիայի տարբեր ծայրերից մարդիկ ուղևորվում էին դեպի Թան մայրաքաղաք Չանգան(ժամանակակից Սիան) ՝ առևտուր անելու, քարոզելու, պարզապես բնակվելու: Արդյունքում, այս ընթացքումարտասահմանցիների պատկերումները սկսեցին մեծ թիվ կազմել չինական արվեստի գործերում. ջնարակապատեռագույն կերամիկան չինացի խեցեգործների շրջանում ամենատարածված
Լավաշը ՝ որպես արվեստ, որպես արվեստի առարկա և միջոց արվեստում
Անի Մարգարյան Հատկանշական է, որ լավաշը և դրա պատրաստման գործընթացը հազվադեպ են հայտնվում ժամանակակից արվեստիուշադրության կենտրոնում: Մենք ականատես եղանք նրաորպես հիմնարար նյութի կիրառմանը, մի ամբողջ սենյակ զբաղեցնող բեկումնային ինստալյացիայի տեսքով Հյուսիսային Արցախի պողոտա 117 հասցեում, Գլենդել,Կալիֆոռնիա. սենյակի յուրաքանչյուր իր, պատեր, բազմոց, նոութբուք, մոմակալներով սեղան, բառացիորենյուրաքանչյուր առարկա պատրաստված է լավաշից: Իր գեղագիտական մոտեցմամբ այն Յայոի Կուսամայի` պոլկակետերով լի տարածքներն է հիշեցնում, սակայն հայ նկարիչների «Լավաշի սենյակը» հայ հավաքական հիշողության,ժամանակի, մշակութային ժառանգության, ավանդույթի ու դրանց հարաբերությունների վկայակոչումն է: Ամբողջական հոդվածը կարդացեք https://blogandradardz.wordpress.com/2021/04/25/lavash-as-an-art-and-in-the-art-from-minas-avetisyan-to-kusama-influenced-installation/?fbclid=IwAR07eBMMn9DwLAgFlst9mtDO-3QmqC-tFZg4tr2KG-JXwBR1xasdYQZMQ0s
Լաջվարդ կապույտ քարից չինական Գուանյինը՝ որպես մշակութային փոխառնչությունների մարմնացում
Հեղինակ՝ Անի Մարգարյան Լոնդոնում` Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանում, պահվում է լաջվարդ կապույտ քարից չինական Գուանյինի փոքրիկ՝9 սմ բարձրությամբ մի արձանիկ (նկ.)՝ թվագրված մ.թ. 1900-1950թթ., որն ամենայն հավանականությամբ թալիսմանիգործառույթ է ունեցել. այն հավանաբար Բրիտանիա է հասել անցյալ դարի երրորդ քառորդում չինացի ներգաղթյալներիկամ ասիական հնությունների վաճառքով զբաղվող արևմտյան ճանապարհորդների միջոցով: Ամբողջական հոդվածը՝ https://www.artstoriagalleria.com/chinese-guanyin-in-cultural-exchanges
